‘Ik probeer van elke zoetigheid af te blijven want al die koekjes zijn ongezond.’
Dat hoor ik toch oh zo vaak en dan breekt mijn hart. Als ondernemer maar ook als mens, als vrouw, als mama (want face it…meestal komt dat uit een mama-mond). Wat zijn we toch zo vreselijk streng voor onszelf.
Maar is het ook echt waar? IS elk koekje ongezond? En wat is dat eigenlijk, ‘gezond of ongezond’. Waar trek je die grens?
Wat is ‘gezond’ of ‘ongezond’?
De standaard versie van ‘gezond’ eten wil zeggen: zonder suiker of vetten. Dat is hoe de meeste mensen redeneren. Want suiker en vetten, dat zijn kilocalorieën en daar willen we het allerliefste er zo min mogelijk van binnenkrijgen want daar worden we dik van. Punt.
Maar kilocalorieën, of kcal in het kort, is de naft in ons tankje. Dat zijn de energiestoffen waarop ons lijf draait. En is die tank leeg, dan voel je je slap en futloos en moe en krijg je het niet warm in de winter. Dat zijn diezelfde kcal die we zo vervloeken…maar die wel écht een functie hebben.
Trouwens. Als je je zo flets voelt, of vlekjes voor je ogen krijgt omdat je duizelig bent, doordat je niet genoeg gegeten hebt of te laat gegeten hebt, grijp je als eerste naar een snelle suiker in de vorm van suiker opgelost in wat water. Of cola. Of een snoepje. Of een stuk cake-uit-een-pakje. Omdat je weet, van nature of uit ervaring, dat deze je dan een opkikker geven.
En dat is ook zo. Achterliggend is er nog een heel verhaal van bloedsuikerspiegel (die je de dip in je energie kan geven en zwarte vlekjes voor je ogen kan veroorzaken) waar we niet verder over gaan uitweiden maar wel een nuance geven aan het verhaal.
Het zijn de snelle suikers die het voor je oplossen op een moment als dat. Maar het zijn ook de snelle suikers die we rap in onze wegsteken om 10u om dat kleine hongertje de mond te snoeren. En om 16u als de kinderen niet kijken, in de vorm van een madeleineke-uit-een-pakske want het eten is nog niet klaar en je hebt zoveel honger.
Een hele dag door letten we zo op onze kcal inname. Want olala, niet te veel kcal in dit en in dat en minder brood eten en zeker niet eten van de zelfgemaakte cake van de collega en… onze tank loopt leeg en onze energie is vergelijkbaar van niveau. We geven ons lijf te weinig brandstof.
Dat wreekt zich, bij de gemiddelde mens, op de bloedsuikerdip-momenten. 10u. 14u. 16u. 20u. Raprap iets tussendoor uit een plastiekje. Weinig tijd om te koken dus snel een lasagna-uit-den-aldi met wat extra kruiden en extra room.
We vergeten alleen dat die raprapdingen niet alleen boordevol E-nummers en bewaarmiddelen zitten (dat is een verhaal voor een andere keer) maar ook boordevol lége kcal. Meestal wel echt oke van aantal, want uiteraard letten de fabrikanten daar op. Maar de kcal zijn leeg. Het is een huls zonder voedingsmiddelen in. Zonder vezels. Zonder mineralen. Zonder eiwitten. Zonder vitaminen.
Die zijn er immers allemaal uitgehaald. Die zijn duur. Dus ze zijn vervangen door brol. E-nummers. Troep. Chemische samenstellingen.
Hun aantal is hetzelfde. Maar ze vullen je buik niet. Het mengsel waaruit het bestaat bevat water en wat bij elkaar geperste zetmeel in de vorm van lekkers. Smaakstoffen en aromas. Zo gauw het uit elkaar valt geeft het je lijf dus geen gevuld gevoel.
Het beste voorbeeld is die lasagna-van-den-aldi. Eet je 4 keer zoveel van dan van je zelfgemaakte versie, nee? En niet omdat het lekker is. Dat is éxact hetzelfde met koekjes-uit-een-pakje. Want ‘je kan niet stoppen met eten van die koekjes’. Uhu. Exact ja.
Gezonde = volle kcal. Ongezond = lege kcal.
Met andere woorden, een lang verhaal kort: kcal zijn nuttig. En zolang we er minder consumeren dan we er verbranden, en kiezen voor volle kcal ipv lege hulzen, zijn het toch wel écht niet de boosdoeners in het verhaal.
Hoe ziet een ‘gezonde’ versie van een koekje er dan uit?
We weten nu dat we zoeken naar volle kilocalorieën. En het zal je verbazen hoeveel goud die kennis waard is.
Hoe veel vaker je je verpakking zal omdraaien om de ingrediëntenlijst te bekijken (ook dat is een ander verhaal), om te zien of er bloem in zit of enkel zetmeel. Om te kijken of de verhouding van suiker en vetten niet heel hoog is. Om te kijken of er iets van vezels in zitten. Eiwitten, die je buik vullen.
Een gezonde versie van een koekje (of cake of wafel of…) bevat échte ingrediënten. Die jij zo zonder twijfelen uit je kast kan nemen thuis. Of in de winkel kan gaan halen. Bloem. Suiker. Eieren. Boter. Des te meer er op het etiket staat dat je niet kent, des te meer troep is er aan toegevoegd en des te harder mag je er vanuit gaan dat het onder fabrieksvoeding valt en je het gerust ‘ongezond’ kan noemen.
Ookal claimt de verpakking dat het ‘suikervrij’ is of ‘laag van kcal’.
Jij weet wel beter ondertussen.
Die zelfgemaakte cake van je collega is een ideale snack om je dag mee te breken. Zorgeloos en zonder schuldgevoel. Die gaat je buik vullen en je energie geven. Meer dan dat madeleinetje-uit-een-plastiekje. Meer smaak hebben ook, trouwens.
Kan een gezonde koek ook ongezond zijn?
Uiteraard. Zo gauw je het woordje ‘te’ moet gebruiken, switcht de balans naar ongezond. Te veel cake tegelijk eten. Te vaak koekjes oppeuzelen. Te grote porties tegelijk eten.
Anders dan met lege kcal, waarbij je hongergevoel niet weggaat en je geen overvolle buik hebt na 15 stuks, ga je allicht aanvoelen dat je je wel kan overeten met lekker en versgemaake baksels.
Moraal van het verhaal: op het einde van het spel ga je dus minder kcal binnen hebben, omdat je automatisch minder eet van die volle kcal. Met een blije buik als resultaat, zonder schuldgevoel.
Dat is bewust genieten op zijn best.